Vakantie in Malta: zonzekerheid en eeuwenoude cultuur op één klein eiland 2.

Het is vroeg in de ochtend en mijn kinderen rennen als ridders door de kronkelige, bijna Arabische steegjes van Mdina. Dat het een doolhof is, maakt hun ontdekkingstocht alleen maar spannender. Ik kijk omhoog naar de goudgele gloed die de zon over de stadsmuren legt, met het gekletter van paardenkoetsen op de achtergrond, en heb het idee dat ik in een tijdmachine ben gestapt — zo terug naar de middeleeuwen. Wat is dit tof. Later die middag liggen we bij Paradise Bay. Hoe bestaat het dat dit strand in geen enkele top 10 van beste Europese stranden voorkomt? Het water is kristalhelder, van claustrofobische drukte heb je hier geen last. Terwijl ik kijk naar de kinderen die met een bal in zee in de weer zijn, besef ik het: Malta is precies die mix van zonzekerheid en een eigen cultuur.

Waarom Malta je verrast

Wat me het meest verraste, is hoe weinig je hoeft te kiezen. In één ochtend liep ik door middeleeuws Mdina, in de middag lag ik aan zee — en dat op een eiland dat je vanuit Amsterdam in drie uur bereikt. Malta is een van de kleinste landen ter wereld, zo'n 520.000 inwoners op nog geen 320 vierkante kilometer, en zit toch tjokvol geschiedenis. Valletta is de kleinste hoofdstad van de Europese Unie, gebouwd door de Ridders van de Orde van Malta. Even verderop liggen tempels als Ġgantija, ouder dan de piramides van Gizeh en Stonehenge. En omdat de Maltezen eeuwenlang Brits waren, spreekt vrijwel iedereen Engels en rijdt het verkeer links. Je gaat ervan uit dat reizen naar Malta een zonvakantie is, maar je krijgt er net zoveel cultuur bij. Het is allebei tegelijk.

Voor wie Malta een match is

Malta past bij je als je niet wilt kiezen tussen luieren en ontdekken. Gezinnen zitten goed: de vliegtijd is kort, het is veilig, iedereen spreekt Engels, en stranden als Golden Bay lopen zo geleidelijk af dat kleine kinderen veilig kunnen pootjebaden. Hou je van geschiedenis, dan vermaak je je wekenlang met vestingsteden, kathedralen en prehistorische tempels. Duikers en snorkelaars komen voor het heldere water en de wrakken, zonaanbidders voor de zekerheid dat het er gewoon warm is. En het hoeft je bankrekening niet op te blazen, want Malta is merkbaar goedkoper dan de meeste West-Europese hoofdsteden. Minder op je plek ben je hier als je zoekt naar uitgestrekte groene natuur, totale rust of eindeloze zandstranden — Malta is klein, dichtbevolkt en grotendeels rotsachtig, en in de zomer behoorlijk druk.

Wat je niet mag missen

Valletta (Il-Belt) is hét visitekaartje van Malta en de plek om te beginnen: de Ridders legden de stad in de 16e eeuw aan volgens een strak schaakbordpatroon, zodat de zeewind door de straten kon waaien en indringers strategisch konden worden opgewacht. Dwaal langs de steile straatjes met hun gekleurde balkons en sta rond 12:00 of 16:00 uur in de Upper Barrakka Gardens voor de saluutschoten. Waar het overdag bruist van de cultuur, transformeren straatjes als St. Lucia Street en Merchant Street 's avonds in gezellige plekken vol terrasjes en livemuziek.

De Co-Kathedraal van Sint-Jan bezoek je om je binnen volledig te laten overrompelen: van buiten oogt de kerk sober en militair, maar over de drempel glimt alles van bladgoud, barok houtsnijwerk en marmeren grafstenen in de vloer. Hier hangt bovendien De onthoofding van Johannes de Doper, het grootste en enige gesigneerde schilderij van Caravaggio. Dat contrast — buiten streng, binnen overweldigend — is wat me bijbleef.

Mdina (de "Stille Stad") verken je het beste te voet, met je hoofd in je nek: achter de dikke vestingmuren bewaarde de stad haar oude, Arabische lay-out, een wirwar van smalle steegjes die aanvallers moesten desoriënteren en de zon buiten houden. Filmliefhebbers herkennen de stadspoort als de toegang tot King's Landing uit het eerste seizoen van Game of Thrones. Ik liep helemaal door naar de achterste vestingmuur voor het uitzicht over het eiland en plofte daarna neer bij Fontanella Tea Rooms voor hun chocoladetaart.

Golden Bay (Ramla tal-Mixquqa) is het strand om neer te strijken als je comfort wilt: breed, fijn zand dat goud kleurt in de zon, met ligbedden, watersport en een paar goede strandrestaurants, en doordat de baai geleidelijk afloopt is het populair bij gezinnen. Ik bleef er hangen tot de avond, want het strand ligt op het westen — een van de mooiste zonsondergangen van heel Malta.

Paradise Bay bereik je via een lange stenen trap, verscholen in een diepe kom tussen de kliffen in het uiterste noorden, vlak bij de ferry naar Gozo. Het is kleiner en intiemer dan Golden Bay, en vanaf je handdoek kijk je uit over de eilanden Comino en Gozo. Het water was opvallend helder en met de kliffen om me heen had ik echt het gevoel dat ik even weg was van de buitenwereld.

Blue Lagoon (Bejn il-Kmiemen, op het eilandje Comino) duik je in voor de zwemervaring, niet voor het zand: er is nauwelijks strand, dus de meesten installeren zich op de platte rotsen of huren een ligbed op de steigers. Het water is zo intens turquoise en helder dat de bootjes lijken te zweven. Voor mij voelde het als instappen in een tropisch zwembad, maar dan midden in de Middellandse Zee.

Playmobil FunPark (in Ħal Far) bewaar je voor een middag dat het buiten nét te warm wordt: Malta is sinds de jaren '70 een van de belangrijkste productieplekken voor Playmobil, en het park is geen Disneyland maar een grote, mooi aangeklede speelwereld vol levensgrote figuren, riddersluizen en piratenschepen. Voor mij was het de perfecte ontsnapping op zo'n hete middag — met een flinke dosis nostalgie toe.

Popeye Village (Sweethaven) is de vrolijke filmset-aan-zee in het noordwesten: het houten dorp werd in 1980 gebouwd voor de Popeye-film met Robin Williams en is nu een pretparkje waar acteurs rondlopen, kinderen boottochtjes maken, minigolfen en in de zomer op opblaaskussens in zee klauteren.

Praktisch

Wanneer. De fijnste maanden zijn mei–juni en september–oktober: warm maar aangenaam, de zee nog goed te doen en rustiger dan in het hoogseizoen. Juli en augustus zijn heet (overdag 28–34°C) en het drukst. De winter is mild — in januari overdag zo'n 12–20°C — prima voor steden en cultuur, maar te fris om lang te zwemmen.

Hoeveel. Reken in euro's. Als zuinige reiziger (eenvoudige kamer, de bus, casual eten) kom je rond de €50–70 per persoon per dag uit; voor een comfortabel middenklasse-budget eerder €90–150. Ter indicatie: een pizza of pastagerecht kost casual €7–12, in een betere zaak €20–30, en een busrit een paar euro. Zie het als richtbedrag, want prijzen lopen op.

Hoe. Vanaf Amsterdam vlieg je in ongeveer drie uur direct naar Malta International Airport (Luqa), onder meer met KLM, Transavia, Ryanair en KM Malta Airlines, de nieuwe nationale maatschappij sinds Air Malta in 2024 stopte. Op het eiland zijn bussen het belangrijkste vervoer: goedkoop (een paar euro per rit, voor toeristen niet gratis), maar soms traag en vol. Taxi's, Bolt en Uber rijden er ook, veel bezoekers huren een auto (let op: links rijden), en naar Gozo en Comino ga je met de veerboot.

Eerlijk gezegd

Eerlijk gezegd is de keerzijde van al die zon en bereikbaarheid de drukte. Malta is een van de dichtstbevolkte landen ter wereld — ruim een half miljoen mensen op een kleine oppervlakte — en dat merk je in het hoogseizoen. De Blue Lagoon, hoe mooi ook, ligt tegen het middaguur vol met tourboten, stretchers en pop-upbars met harde muziek; vroeg in de ochtend is het er op z'n mooist. Tel daar het drukke verkeer bij op (Malta heeft een van de hoogste autodichtheden van Europa) en het feit dat de kust vooral uit rots bestaat in plaats van eindeloos zand, en je begrijpt waarom rust hier in juli ver te zoeken is. Kom je in mei, juni, september of oktober en ben je er op de toplocaties vroeg bij, dan heb je daar het minste last van.

En aan het eind van de middag zat ik bij Paradise Bay, keek naar de kinderen die met hun bal de zee in renden, en dacht terug aan de goudgele steegjes van Mdina van die ochtend — allemaal op één klein eiland.